بررسی صحت شماره شبا و تشخیص بانک از شماره کارت
اول یک شفاف سازی، چون خیلی ها اشتباه اینجا می آیند: این ابزار «استعلام» نیست و نام صاحب حساب را نشان نمی دهد. آن کار نیازمند اتصال رسمی به سامانه های بانکی است. کاری که این ابزار انجام می دهد دو چیز است و هر دو را کاملاً روی دستگاه خودتان انجام می دهد: (۱) بررسی ریاضیِ درستی شمارهٔ شبا و کارت، و (۲) تشخیص بانک صادرکننده. هیچ عددی به سروری فرستاده نمی شود.
این دقیقاً همان چیزی است که در ۹۰٪ مواقع لازم دارید: کسی شماره شبا یا کارتش را در پیام فرستاده، شما می خواهید قبل از واریز مطمئن شوید یک رقم جابه جا تایپ نشده و شماره واقعاً متعلق به همان بانکی است که طرف مقابل گفته. یک اشتباه تایپی در شبا، پول را به حسابی دیگر یا به بن بست می فرستد و برگرداندنش هفته ها طول می کشد.
شبا چطور بررسی می شود؟
شمارهٔ شبا (IBAN) یک عدد تصادفی نیست؛ ساختار و رقم کنترل دارد. ساختار شبای ایرانی ۲۶ نویسه است:
اعتبارسنجی با استاندارد جهانی ISO 7064 (MOD-97-10) انجام می شود: چهار نویسهٔ اول به انتها منتقل، حروف به عدد تبدیل (I = ۱۸ و R = ۲۷) و کل عدد بر ۹۷ تقسیم می شود. اگر باقی ماندهٔ ۱ به دست آید، شبا معتبر است. همین الگوریتم است که خطاهای تایپی — از جمله جابه جا شدن دو رقم کنار هم — را با احتمال بسیار بالا می گیرد.
سه رقم بعد از رقم کنترل، بانک را مشخص می کند. چند نمونهٔ پرکاربرد:
| کد | بانک | کد | بانک |
|---|---|---|---|
| ۰۱۲ | بانک ملت | ۰۱۷ | بانک ملی ایران |
| ۰۱۸ | بانک تجارت | ۰۱۹ | بانک صادرات ایران |
| ۰۱۵ | بانک سپه | ۰۱۴ | بانک مسکن |
| ۰۱۶ | بانک کشاورزی | ۰۱۳ | بانک رفاه کارگران |
| ۰۵۴ | بانک پارسیان | ۰۵۵ | بانک اقتصاد نوین |
جدول کامل بانک ها و مؤسسات اعتباری در خودِ ابزار تعبیه شده است؛ کافی است شبا را وارد کنید تا نام بانک نمایش داده شود. بانک های ادغام شده در سپه (انصار، قوامین، حکمت، مهر اقتصاد و کوثر) هم با همان برچسب شناسایی می شوند.
شماره کارت چطور بررسی می شود؟
شمارهٔ کارت بانکی ۱۶ رقم است و با الگوریتم Luhn (mod 10) اعتبارسنجی می شود — همان الگوریتمی که در تمام دنیا برای کارت های بانکی به کار می رود. بانک صادرکننده از ۶ رقم اول کارت که به آن BIN می گویند تشخیص داده می شود.
این ابزار چه می کند و چه نمی کند
| کاری که می خواهید | اینجا ممکن است؟ | توضیح |
|---|---|---|
| بررسی درستی شماره شبا | بله | با استاندارد MOD-97 |
| بررسی درستی شماره کارت | بله | با الگوریتم Luhn |
| تشخیص نام بانک | بله | از کد بانک شبا یا BIN کارت |
| دیدن نام صاحب حساب | خیر | نیازمند استعلام رسمی بانکی است |
| تبدیل شماره کارت به شبا | خیر | رابطهٔ ریاضی ندارند؛ فقط بانک از طریق سامانه می داند |
| دیدن موجودی یا وضعیت حساب | خیر | فقط از طریق درگاه رسمی بانک |
چرا این ابزار برای اطلاعات بانکی امن تر است: اعتبارسنجی کاملاً در مرورگر شما اجرا می شود. شمارهٔ شبا یا کارتی که وارد می کنید به هیچ سروری ارسال نمی شود، جایی ذخیره نمی گردد و در هیچ لاگی ثبت نمی شود. اگر اینترنت را هم قطع کنید، ابزار همچنان کار می کند. سرویس های «استعلام» ناچارند اطلاعات را به سرور بفرستند — اینجا چنین چیزی وجود ندارد.
نکات کاربردی
- «IR» اختیاری است. می توانید فقط ۲۴ رقم را وارد کنید؛ ابزار خودش IR را اضافه می کند.
- فاصله و خط تیره مشکلی ایجاد نمی کند. شبا را همان طور که کپی کرده اید بچسبانید.
- ارقام فارسی هم قبول می شود. لازم نیست به انگلیسی تبدیلشان کنید.
- شبای هر حساب مخصوص همان حساب است. اگر چند حساب در یک بانک دارید، هرکدام شبای جداگانه دارد.
- پیش از واریزهای بزرگ، نام بانک را با گفتهٔ طرف مقابل تطبیق دهید. اگر می گوید حسابش ملت است اما ابزار بانک دیگری نشان می دهد، قبل از واریز پیگیری کنید — این ساده ترین فیلترِ کلاهبرداری است.