محاسبه اقساط وام بانکی و سود آن
بیشتر ماشین حساب های وام فقط یک کار می کنند: مبلغ و نرخ و مدت را می گیرند و قسط را می دهند. اما سؤال هایی که واقعاً پای پیشخوان بانک مطرح می شود پنج تاست، و این ابزار هر پنج را در تب های جداگانه جواب می دهد: قسط چقدر است، نرخ سود واقعیِ این قسط چند درصد است، اگر زودتر تسویه کنم چقدر می شود، وام قرض الحسنه با کارمزد چطور حساب می شود، و اقساط پلکانی چه شکلی است.
قسط = (P × r × (۱+r)n) ÷ ((۱+r)n − ۱)
که در آن P مبلغ وام، n تعداد اقساط و r نرخ سود هر دوره است. برای اقساط ماهانه، r برابر است با نرخ سالانه تقسیم بر ۱۲.
جدول قسط ماهانه به ازای هر ۱۰۰ میلیون تومان وام
این جدول را طوری ساخته ایم که برای هر مبلغی کار کند و هیچ وقت قدیمی نشود: عدد خانهٔ مربوطه را در «مبلغ وام تقسیم بر ۱۰۰ میلیون» ضرب کنید. مثلاً برای وام ۵۰۰ میلیونی، عدد را در ۵ ضرب کنید.
| نرخ سود سالانه | ۱۲ قسط | ۲۴ قسط | ۳۶ قسط | ۴۸ قسط | ۶۰ قسط |
|---|---|---|---|---|---|
| ۴٪ (قرض الحسنه) | ۸٬۵۱۴٬۹۹۰ | ۴٬۳۴۲٬۴۹۲ | ۲٬۹۵۲٬۳۹۹ | ۲٬۲۵۷٬۹۰۵ | ۱٬۸۴۱٬۶۵۲ |
| ۱۸٪ | ۹٬۱۶۷٬۹۹۹ | ۴٬۹۹۲٬۴۱۰ | ۳٬۶۱۵٬۲۴۰ | ۲٬۹۳۷٬۵۰۰ | ۲٬۵۳۹٬۳۴۳ |
| ۲۳٪ | ۹٬۴۰۷٬۶۳۲ | ۵٬۲۳۷٬۳۳۱ | ۳٬۸۷۰٬۹۷۲ | ۳٬۲۰۵٬۱۴۷ | ۲٬۸۱۹٬۰۴۷ |
| ۲۸٪ | ۹٬۶۵۰٬۵۹۹ | ۵٬۴۸۸٬۸۵۰ | ۴٬۱۳۶٬۳۵۹ | ۳٬۴۸۵٬۲۱۵ | ۳٬۱۱۳٬۵۸۲ |
همهٔ ارقام بر حسب تومان و با اجرای واقعی همین ابزار تولید شده اند.
و رقمی که بانک کمتر نشانتان می دهد: کل سود پرداختی
| وام ۵۰۰ میلیون تومان | قسط ماهانه | کل سود پرداختی |
|---|---|---|
| ۲۳٪ · ۳۶ قسط | ۱۹٬۳۵۴٬۸۶۱ | ۱۹۶٬۷۷۴٬۹۸۸ |
| ۲۳٪ · ۴۸ قسط | ۱۶٬۰۲۵٬۷۳۶ | ۲۶۹٬۲۳۵٬۳۱۷ |
| ۲۳٪ · ۶۰ قسط | ۱۴٬۰۹۵٬۲۳۶ | ۳۴۵٬۷۱۴٬۱۳۳ |
| ۴٪ · ۳۶ قسط (قرض الحسنه) | ۱۴٬۷۶۱٬۹۹۳ | ۳۱٬۴۳۱٬۷۳۰ |
درسی که از این جدول بیرون می زند: کشیدن مدت بازپرداخت از ۳۶ به ۶۰ قسط، قسط ماهانه را حدود ۲۷٪ سبک تر می کند — اما کل سودی که می پردازید ۷۶٪ بیشتر می شود (از ۱۹۷ به ۳۴۶ میلیون تومان). مدت طولانی تر همیشه گران تر است؛ فقط زمانی انتخابش کنید که قسط کوتاه تر واقعاً از توان ماهانه تان خارج است.
تب «محاسبه نرخ سود» — برای وقتی بانک فقط قسط را می گوید
این پرکاربردترین قابلیتی است که اکثر ماشین حساب ها ندارند. سناریو آشناست: فروشنده یا مؤسسه می گوید «۲۰۰ میلیون وام، ۲۴ قسط ۱۱ میلیونی» و از نرخ حرفی نمی زند. تب محاسبه نرخ سود وام از روی مبلغ، قسط و تعداد اقساط، نرخ سود واقعی را برایتان حل می کند. با همین یک عدد می فهمید پیشنهادی که به شما داده اند از نرخ مصوب بانکی بالاتر است یا نه — و می توانید دو پیشنهاد متفاوت را واقعاً مقایسه کنید.
- تسویه زودتر: اگر بخشی از اقساط را پرداخت کرده اید و می خواهید باقی را یک جا تسویه کنید، این تب مانده بدهی را حساب می کند. تسویهٔ زودهنگام معمولاً بخشی از سود آینده را حذف می کند و مبلغی که بانک اعلام می کند از «قسط باقی مانده × تعداد» کمتر است.
- وام قرض الحسنه: در این وام ها به جای سود، کارمزد دریافت می شود. تب مخصوصش رقم را با همان منطق حساب می کند.
- اقساط پلکانی: در وام های مسکن و برخی تسهیلات، قسط هر سال درصد مشخصی بالا می رود. این تب پلکان را با درصد دلخواه شبیه سازی می کند.
چیزهایی که در قسط هست ولی در محاسبه نیست
- کارمزد و هزینه های صدور. بانک معمولاً درصدی به عنوان کارمزد از مبلغ وام کسر می کند؛ یعنی پولی که به دستتان می رسد از مبلغ مصوب کمتر است در حالی که قسط بر مبنای مبلغ کامل حساب می شود.
- بیمهٔ اجباری تسهیلات. در بسیاری از وام ها بیمهٔ عمر یا آتش سوزی الزامی است و به هزینهٔ کل اضافه می شود.
- سپردهٔ مسدودی. اگر بانک بخشی از وام را مسدود کند، نرخ مؤثر واقعیِ شما بالاتر از نرخ اعلامی است — چون پول کمتری گرفته اید ولی سود کامل می دهید.
- جریمهٔ تأخیر. در صورت دیرکرد، وجه التزام روزانه به بدهی اضافه می شود و در این محاسبه لحاظ نشده.
ترفند عملی: اگر بخشی از وام مسدود می شود، در تب «محاسبه نرخ سود» به جای مبلغ مصوب، مبلغی که واقعاً دریافت می کنید را وارد کنید و قسط واقعی را بگذارید. عددی که بیرون می آید، نرخ سود واقعیِ شماست نه نرخ تبلیغاتی.