محاسبه عیدی و سنوات ۱۴۰۵ طبق قانون کار
اسفند که می رسد، دو عدد برای هر کارگر و کارفرمایی مهم می شود: عیدی و سنوات. این دو با هم اشتباه گرفته می شوند در حالی که ماهیت کاملاً متفاوتی دارند — عیدی پاداش سالانه است و سقف قانونی دارد؛ سنوات حق پایان کار است و سقف ندارد. ابزار بالا هر دو را در دو تب جدا حساب می کند و اعداد پیش فرضش برای سال ۱۴۰۵ تنظیم شده است.
| حداقل حقوق ماهانه | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان |
| سقف عیدی یک سال کامل (۳ برابر) | ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان |
| حقوقی که از آن به بعد سقف فعال می شود | ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ تومان |
حداقل حقوق را شورای عالی کار هر اسفند برای سال بعد تصویب می کند. در ابزار بالا کادر «حداقل حقوق ماهانه» قابل ویرایش است — به محض اعلام رقم جدید، آن را وارد کنید تا سقف عیدی خودکار به روز شود و لازم نباشد منتظر بمانید.
عیدی — سقفی که نصف کارگران به آن می خورند
قانون می گوید عیدی هر کارگر معادل ۶۰ روز آخرین مزد (یعنی دو برابر حقوق ماهانه) است، اما نباید از ۹۰ روز حداقل مزد قانونی بیشتر شود — همان چیزی که به صورت «سقف سه برابر حداقل حقوق» شناخته می شود. نتیجهٔ عملی این قاعده مهم است:
هر کارگری که حقوق ماهانه اش از ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ تومان بیشتر باشد، دقیقاً همان عیدیِ سقف را می گیرد — چه ۲۵ میلیون بگیرد چه ۶۰ میلیون. یعنی از این نقطه به بعد، افزایش حقوق هیچ اثری روی عیدی ندارد. این نکته ای است که هر سال باعث بیشترین سوءتفاهم بین کارگر و کارفرما می شود.
جدول عیدی ۱۴۰۵ بر حسب حقوق و ماه های کارکرد
| حقوق ماهانه | ۱۲ ماه کارکرد | ۶ ماه | ۳ ماه |
|---|---|---|---|
| ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ (حداقل حقوق) | ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | ۸٬۳۱۲٬۷۷۵ |
| ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ سقف فعال شد | ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ | ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ | ۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳ |
| ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ | ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ | ۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳ |
| ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ | ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ | ۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳ |
| ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ | ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ | ۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳ |
ارقام بر حسب تومان و با اجرای واقعی همین ابزار تولید شده اند. ستون های ۶ و ۳ ماه برای کسانی است که کل سال را کار نکرده اند — عیدی به نسبت ماه های کارکرد پرداخت می شود و کارگری که مثلاً از مهر استخدام شده، نصف عیدیِ سالانه را می گیرد نه هیچ.
سنوات — چیزی که سقف ندارد
حق سنوات یا «مزایای پایان کار» برای هر سال سابقه معادل یک ماه آخرین حقوق است. برخلاف عیدی، اینجا هیچ سقفی وجود ندارد؛ پس هرچه حقوق آخر بالاتر باشد، سنوات مستقیماً بالاتر می رود. سه نکته ای که بیشترین اختلاف را می سازد:
- مبنا «آخرین حقوق» است، نه میانگین. اگر امسال حقوقتان بالا رفته، کل سال های سابقه با همان حقوق جدید حساب می شود.
- سال ناقص هم سنوات دارد. کارکرد کمتر از یک سال به صورت کسری محاسبه می شود؛ ۶ ماه سابقه یعنی نصف یک ماه حقوق. در ابزار بالا کادر «ماه های اضافه» را برای همین گذاشته ایم.
- سنوات با مزایای رفاهی حساب نمی شود. مبنا مزد ثابت است؛ اقلامی مثل بن، حق مسکن و پاداش انگیزشی معمولاً وارد محاسبه نمی شوند.
جدول سنوات بر حسب سابقه
| سابقه | حقوق ۲۰ میلیون | حقوق ۳۰ میلیون | حقوق ۵۰ میلیون |
|---|---|---|---|
| ۶ ماه | ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۱ سال | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۳ سال | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۵ سال | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۰ سال | ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ۱۵ سال و ۶ ماه | ۳۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۷۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
مقایسهٔ این جدول با جدول عیدی، تفاوت ماهیت این دو را نشان می دهد: با حقوق ۵۰ میلیون، عیدی همان ۴۹٫۸ میلیونِ سقف می ماند اما سنوات ۱۰ ساله به نیم میلیارد تومان می رسد. برای سابقه های بالا، سنوات مهم ترین رقم تسویه حساب است.
دو مثال محاسبه شده
عیدی یک سال کامل = ۲ × ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (زیر سقف ۴۹٫۸ میلیون)
عیدی ۶ ماه = ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۶ ÷ ۱۲ = ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
مدت کل = ۷ + (۴ ÷ ۱۲) = ۷٫۳۳ سال
سنوات = ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۷٫۳۳ = ۲۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
و جدا از آن، عیدی همان سال هم باید پرداخت شود.
زمان پرداخت و نکات حقوقی
- مهلت پرداخت عیدی: تا پایان سال مالی، یعنی ۲۹ اسفند. کارفرما موظف است پیش از پایان سال آن را واریز کند.
- عیدی به همهٔ کارگران مشمول قانون کار تعلق می گیرد — قراردادی، موقت، پاره وقت و روزمزد. برای پاره وقت به نسبت ساعات کار محاسبه می شود.
- عیدی از مالیات و بیمه معاف است تا سقف معافیت مقرر؛ سنوات هم مشمول کسورات بیمه نمی شود.
- نحوهٔ خاتمهٔ قرارداد در استحقاق سنوات فرقی نمی کند. چه استعفا داده باشید چه اخراج شده باشید، سنوات حق شماست.
- پرداخت نشدن، قابل شکایت است. مرجع رسیدگی، ادارهٔ کار و هیئت تشخیص است و طرح شکایت هزینهٔ دادرسی ندارد.
اگر بعد از پایان کار در حال محاسبهٔ کل تسویه حساب هستید، دو ابزار دیگر هم به کارتان می آید: محاسبه مقرری بیمه بیکاری برای دورهٔ بعد از قطع همکاری، و محاسبه مالیات حقوق برای دیدن خالص دریافتی ماهانه.