K

محاسبه عیدی و سنوات ۱۴۰۵

عیدی سالانه و حق سنوات پایان کار

محاسبه عیدی و سنوات ۱۴۰۵ طبق قانون کار

اسفند که می رسد، دو عدد برای هر کارگر و کارفرمایی مهم می شود: عیدی و سنوات. این دو با هم اشتباه گرفته می شوند در حالی که ماهیت کاملاً متفاوتی دارند — عیدی پاداش سالانه است و سقف قانونی دارد؛ سنوات حق پایان کار است و سقف ندارد. ابزار بالا هر دو را در دو تب جدا حساب می کند و اعداد پیش فرضش برای سال ۱۴۰۵ تنظیم شده است.

پاسخ سریع — دو فرمول
عیدی = کمترینِ (۲ × حقوق ماهانه) و (۳ × حداقل حقوق ماهانه) × (ماه های کارکرد ÷ ۱۲)
سنوات = حقوق ماهانه × سال های سابقه (با احتساب ماه های ناقص به صورت کسری)
اعداد پایهٔ سال ۱۴۰۵
حداقل حقوق ماهانه۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان
سقف عیدی یک سال کامل (۳ برابر)۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان
حقوقی که از آن به بعد سقف فعال می شود۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ تومان

حداقل حقوق را شورای عالی کار هر اسفند برای سال بعد تصویب می کند. در ابزار بالا کادر «حداقل حقوق ماهانه» قابل ویرایش است — به محض اعلام رقم جدید، آن را وارد کنید تا سقف عیدی خودکار به روز شود و لازم نباشد منتظر بمانید.


عیدی — سقفی که نصف کارگران به آن می خورند

قانون می گوید عیدی هر کارگر معادل ۶۰ روز آخرین مزد (یعنی دو برابر حقوق ماهانه) است، اما نباید از ۹۰ روز حداقل مزد قانونی بیشتر شود — همان چیزی که به صورت «سقف سه برابر حداقل حقوق» شناخته می شود. نتیجهٔ عملی این قاعده مهم است:

هر کارگری که حقوق ماهانه اش از ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ تومان بیشتر باشد، دقیقاً همان عیدیِ سقف را می گیرد — چه ۲۵ میلیون بگیرد چه ۶۰ میلیون. یعنی از این نقطه به بعد، افزایش حقوق هیچ اثری روی عیدی ندارد. این نکته ای است که هر سال باعث بیشترین سوءتفاهم بین کارگر و کارفرما می شود.

جدول عیدی ۱۴۰۵ بر حسب حقوق و ماه های کارکرد

حقوق ماهانه ۱۲ ماه کارکرد ۶ ماه ۳ ماه
۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ (حداقل حقوق)۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰۸٬۳۱۲٬۷۷۵
۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ سقف فعال شد۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳
۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳
۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳
۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵۱۲٬۴۶۹٬۱۶۳

ارقام بر حسب تومان و با اجرای واقعی همین ابزار تولید شده اند. ستون های ۶ و ۳ ماه برای کسانی است که کل سال را کار نکرده اند — عیدی به نسبت ماه های کارکرد پرداخت می شود و کارگری که مثلاً از مهر استخدام شده، نصف عیدیِ سالانه را می گیرد نه هیچ.


سنوات — چیزی که سقف ندارد

حق سنوات یا «مزایای پایان کار» برای هر سال سابقه معادل یک ماه آخرین حقوق است. برخلاف عیدی، اینجا هیچ سقفی وجود ندارد؛ پس هرچه حقوق آخر بالاتر باشد، سنوات مستقیماً بالاتر می رود. سه نکته ای که بیشترین اختلاف را می سازد:

  • مبنا «آخرین حقوق» است، نه میانگین. اگر امسال حقوقتان بالا رفته، کل سال های سابقه با همان حقوق جدید حساب می شود.
  • سال ناقص هم سنوات دارد. کارکرد کمتر از یک سال به صورت کسری محاسبه می شود؛ ۶ ماه سابقه یعنی نصف یک ماه حقوق. در ابزار بالا کادر «ماه های اضافه» را برای همین گذاشته ایم.
  • سنوات با مزایای رفاهی حساب نمی شود. مبنا مزد ثابت است؛ اقلامی مثل بن، حق مسکن و پاداش انگیزشی معمولاً وارد محاسبه نمی شوند.

جدول سنوات بر حسب سابقه

سابقه حقوق ۲۰ میلیون حقوق ۳۰ میلیون حقوق ۵۰ میلیون
۶ ماه۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰
۱ سال۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۳ سال۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۵ سال۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۱۰ سال۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
۱۵ سال و ۶ ماه۳۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰۴۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰۷۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰

مقایسهٔ این جدول با جدول عیدی، تفاوت ماهیت این دو را نشان می دهد: با حقوق ۵۰ میلیون، عیدی همان ۴۹٫۸ میلیونِ سقف می ماند اما سنوات ۱۰ ساله به نیم میلیارد تومان می رسد. برای سابقه های بالا، سنوات مهم ترین رقم تسویه حساب است.


دو مثال محاسبه شده

مثال ۱ — کارگری که از مهر استخدام شده
حقوق ماهانه ۲۰ میلیون، کارکرد از مهر تا اسفند = ۶ ماه.
عیدی یک سال کامل = ۲ × ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (زیر سقف ۴۹٫۸ میلیون)
عیدی ۶ ماه = ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۶ ÷ ۱۲ = ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
مثال ۲ — تسویه حساب بعد از ۷ سال و ۴ ماه
آخرین حقوق ماهانه ۳۰ میلیون، سابقه ۷ سال و ۴ ماه.
مدت کل = ۷ + (۴ ÷ ۱۲) = ۷٫۳۳ سال
سنوات = ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۷٫۳۳ = ۲۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
و جدا از آن، عیدی همان سال هم باید پرداخت شود.

زمان پرداخت و نکات حقوقی

  • مهلت پرداخت عیدی: تا پایان سال مالی، یعنی ۲۹ اسفند. کارفرما موظف است پیش از پایان سال آن را واریز کند.
  • عیدی به همهٔ کارگران مشمول قانون کار تعلق می گیرد — قراردادی، موقت، پاره وقت و روزمزد. برای پاره وقت به نسبت ساعات کار محاسبه می شود.
  • عیدی از مالیات و بیمه معاف است تا سقف معافیت مقرر؛ سنوات هم مشمول کسورات بیمه نمی شود.
  • نحوهٔ خاتمهٔ قرارداد در استحقاق سنوات فرقی نمی کند. چه استعفا داده باشید چه اخراج شده باشید، سنوات حق شماست.
  • پرداخت نشدن، قابل شکایت است. مرجع رسیدگی، ادارهٔ کار و هیئت تشخیص است و طرح شکایت هزینهٔ دادرسی ندارد.

اگر بعد از پایان کار در حال محاسبهٔ کل تسویه حساب هستید، دو ابزار دیگر هم به کارتان می آید: محاسبه مقرری بیمه بیکاری برای دورهٔ بعد از قطع همکاری، و محاسبه مالیات حقوق برای دیدن خالص دریافتی ماهانه.


سوالات متداول

عیدی ۱۴۰۵ چقدر است؟

دو برابر حقوق ماهانه، اما حداکثر سه برابر حداقل حقوق ماهانه یعنی ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان. کارگری که با حداقل حقوق کار می کند ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ تومان عیدی می گیرد.

سقف عیدی ۱۴۰۵ چقدر است؟

۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان برای یک سال کامل کارکرد. این سقف برای هر کارگری که حقوقش بیش از ۲۴٬۹۳۸٬۳۲۵ تومان باشد اعمال می شود.

اگر کل سال کار نکرده باشم عیدی می گیرم؟

بله. عیدی به نسبت ماه های کارکرد محاسبه می شود؛ مثلاً ۶ ماه کارکرد یعنی نصف عیدی سالانه.

سنوات چطور محاسبه می شود؟

به ازای هر سال سابقه معادل یک ماه آخرین حقوق. سال های ناقص هم به صورت کسری محاسبه می شوند و برخلاف عیدی، سنوات سقف ندارد.

تفاوت عیدی و سنوات چیست؟

عیدی پاداش سالانه است، سقف قانونی دارد و تا پایان اسفند پرداخت می شود. سنوات حق پایان کار است، سقف ندارد و بر مبنای کل سابقه محاسبه می گردد.

اگر استعفا بدهم سنوات به من تعلق می گیرد؟

بله. نحوهٔ خاتمهٔ قرارداد — استعفا، اخراج یا پایان مدت — در استحقاق سنوات تفاوتی ایجاد نمی کند.

عیدی مشمول مالیات و بیمه است؟

عیدی تا سقف معافیت مقرر از مالیات معاف است و مشمول کسر حق بیمه نمی شود؛ سنوات نیز مشمول کسورات بیمه نیست.

عیدی کارگر پاره وقت چطور حساب می شود؟

به نسبت ساعات کار انجام شده نسبت به کار تمام وقت. کافی است حقوق ماهانهٔ واقعی همان کارگر را در ابزار وارد کنید.

اگر کارفرما عیدی یا سنوات را پرداخت نکند چه کنم؟

می توانید به ادارهٔ کار محل شکایت کنید. رسیدگی در هیئت تشخیص انجام می شود و طرح شکایت هزینهٔ دادرسی ندارد.